Sinds de verloren slag tegen de Fransen in 1515, waarna Zwitserland verklaarde dat het nimmer iemand zou aanvallen, zou participeren in een oorlog, in een alliantie zou deelnemen, en haar grenzen zou bewaken, heeft Zwitserland het voorbeeld van haar grondleggers gevolgd. In de afgelopen 700 jaar heeft Zwitserland enkele keren het land moeten verdedigen maar heeft het nooit landen aangevallen of samengewerkt met een agressieve natie.

Hoewel na de tweede wereldoorlog initieel deelname aan de Verenigde Naties en de Europese Unie bewust lidmaatschap werd geweigerd is Zwitserland de afgelopen decennia lid geworden van een aantal internationale organisaties zoals de OECD en sinds 2002 ook van de Verenigde naties. Toch blijft zowel politieke als economische neutraliteit belangrijk voor Zwitserland.

Deze economische neutraliteit heeft grote invloed gehad op het financiële stelsel van Zwitserland. Dat is terug te zien in het strenge bankgeheim en de vrije markt economie met minimale regulaties en economische controle.

Het bankgeheim

De Zwitserse banken bieden de Europese landen al sinds de Middeleeuwen financiële diensten aan. Wat de reden ook is voor het opzoeken van een buitenlandse bank, tot de dag van vandaag hebben buitenlandse burgers vertrouwen in de Zwitserse bankiers omdat ze weten dat Zwitserland een veilige financiële haven is.

In 1934 hebben de Zwitsers de traditionele bankprivacy wetgeving versterkt door de Zwitserse bank wetgeving in het leven te roepen. Om te voorkomen dat gedurende de oorlog werknemers van Zwitserse banken zouden worden omgekocht om zodoende gegevens van rekeninghouders te achterhalen, werden er hoge boetes en zelfs gevangenisstraffen in de nieuwe wetgeving opgenomen voor iedere bankmedewerker welke inbreuk maakte op het bankgeheim. De wet bepaalde tevens dat de zwijgplicht van de werknemers tot aan het graf diende te worden nageleefd.

De Zwitserse bank wetgeving uit 1934 is voor het grootste gedeelte nog intact. Artikel 28 van het Zwitserse Burgerlijk Wetboek bepaald dat alle informatie betreffende een cliënt en zijn financiële zaken beschermd worden als onderdeel van zijn recht op privacy. Het is een strafbaar feit gesteld voor bankiers welke inbreuk maken op dit recht van privacy van de cliënt, welke bestraft wordt met hoge boetes of zelfs een gevangenisstraf. Dit geld voor zowel de bank als de werknemer.

Het enkel aangeven of een individu rekeninghouder is, of niet, wordt al gezien als inbreuk op de privacy.

Een Zwitserse bank kan onder strenge voorwaarden informatie verstrekken aan buitenlandse overheidsinstanties.In het kort gaat dit om landen waarmee Zwitserland een Verdrag heeft gesloten waarin is bepaald dat de twee landen in het geval van een strafrechtelijkonderzoek informatie kan uitwisselen. In het geval van belastingzaken is dit geregeld in het verdrag ter voorkoming van Dubbele Belasting.

Voordat informatie uitgewisseld kan worden moet sprake zijn van een strafbaar feit of handeling dat in beide landen strafbaar is. Belastingontduiking is in Zwitserland geen strafbaar feit.Voordat de informatie wordt verstrekt aan de buitenlandse overheidsinstantie dient er een Zwitsers gerechtelijk bevel te zijn uitgevaardigd.

Bezwaren tegen bankgeheim

Zoals door iedereen bekend is zijn er een aantal bezwaren tegen een streng bankgeheim denkbaar. Met name het verschuilen van geld door dictators en criminele organisaties, dan wel het ontduiken van belasting door ondernemingen, zijn mogelijke gevolgen van het bankgeheim wat tot veel ophef kan leiden.
Verschillende internationale organisaties, waaronder de EU, OECD en de FTAF, strijden al enige decennia voor meer transparantie in het financiële stelsel, van onder andere Zwitserland.

Omdat landen zowel Zwitserland, Luxemburg als Oostenrijk lid zijn van de meeste internationale organisaties die werken aan deze problematiek, heeft het erg lang geduurd voordat er concrete resultaten werden behaald.
Met een klein beetje hulp van de financiële crisis, en de rol als dader die de banken daarin spelen, heeft de G20 ervoor gezorgd dat er een initiatief kwam tegen financiële centra zoals Zwitserland.

Als gevolg van dit initiatief heeft Zwitserland toegezegd dat het in de toekomst geen onderscheid meer zal maken tussen belastingontduiking en belastingontwijking.

Kiezen voor Zwitserland

Zwitserland blijft het meest aantrekkelijke financieel centrum ter wereld voor ondernemingen die internationaal actief zijn. Indien onderdelen van een belastingstructuur actief zijn in belastingparadijzen zoals Mauritius of Panama, vanwege fiscale voordelen, blijft het voor deze ondernemingen zeer aantrekkelijk om de bankrekening van deze ondernemingen in Zwitserland te houden.

Hoewel het uiteindelijk gaat om de professionele diensten en de goede bescherming van de persoonlijke gegevens, hebben de huidige ontwikkelingen op het gebied van informatie-uitwisseling positieve gevolgen voor de legitieme belastingontwijker omdat het imago van Zwitserland hierdoor wordt verbeterd.

De kredietcrisis, en het feit dat Zwitserland zich steeds meer richt op offshore activiteiten, naast de gebruikelijke private banking diensten, maakt Zwitserland steeds toegankelijker voor kleine ondernemers en vermogende particulieren. Een lopende rekening (voor een particuliere rekening is een nummerrekening nog steeds mogelijk) kan worden geopend voor zowel ondernemers als particulieren met een minimaal vermogen van slechts € 10.000. Dit bedrag kan gedurende het eerste jaar opgebouwd worden, en staat altijd ter beschikking van de cliënt. Om ervoor te zorgen dat de cliënt altijd makkelijk bij zijn vermogen kan, verstrekt de bank toegang tot online bankieren en een anonieme betaalpas, welke wereldwijd gebruikt kan worden.

Alles over het Zwitsers bankgeheim Deel I is een bericht van:

De term ‘belastingparadijs’ ontbreekt een duidelijke definitie, en het gebruik van het woord is vaak controversieel en omstreden. De objectieve doelstellingen van een belastingregime of financiële regulaties van een land, heeft tegenwoordig weinig te maken met de kwalificatie als ‘belastingparadijs. Hierbij zijn de reputatie van een bepaald land en de motieven van de oordeler, zoals een hoogbelasting land, vaak van groter belang.

Historisch gezien was de kwalificatie als belastingparadijs vaak het gevolg van onbedoelde consequenties van mazen in het ondernemingsrecht of fiscaal recht. Vanaf de jaren tachtig begonnen met name kleine eilanden het resultaat van gevestigde belastingparadijzen bewust te kopiëren als onderdeel van de ontwikkelingsstrategie van het land. In vele gevallen werd deze ontwikkelingsstrategie geadviseerd door de voormalige koloniale machtshebbers en ontwikkelingsagentschappen.

De oudste belastingparadijzen zijn gelegen in Europa, deze landen zijn overgebleven uit een vorig tijdperk en bestaan vaak in associatie met een groter buurland, zoals Gibraltar, Eiland Man, Monaco, Andorra, San Marino en Liechtenstein.

Het ontstaan van de status van belastingparadijs is door deze landen niet bewust opgezocht. Deze is simpelweg ontstaan doordat de omringende landen uitvoerige wetgeving en hoge belastingtarieven in het leven riepen. Hierdoor werden deze landen als het ware vanzelf als belastingparadijs gelanceerd, doordat zij weigerde om deze tarieven en regulaties in te voeren.

Gedurende deze tijd werd Zwitserland vaak gebruikt als veilige haven voor de opbrengsten die in de Europese ‘belastingparadijzen’ werden behaald.

Ontstaan van zwarte lijsten

Geen twee lijsten van belastingparadijzen zien er hetzelfde uit. De hoeveelheid vermeldde belastingparadijzen kan variëren van drie tot bijna 100 jurisdicties. In de meeste gevallen is een duidelijke overlapping wel degelijk zichtbaar, dit betreffen voornamelijk kleinere eilanden gelegen in de Carribean of de Zuidelijke Pacific Oceaan.
Omdat het lastig is om te bepalen welk land als belastingparadijs gekwalificeerd kan worden wordt er door nationale overheden steeds meer vertrouwd op zwarte lijsten die worden gepubliceerd door internationale organisaties zoals de OECD en FTAF.

De OECD voert sinds de jaren tachtig een strijd tegen schadelijke belastingconcurrentie, waar de FTAF voornamelijk gericht is op anti-witwasmaatregelen en het streven naar meer transparantie, bijvoorbeeld door informatie-uitwisseling door landen onderling.

De FTAF lijst bevat momenteel geen enkele belastingparadijs meer. De OECD heeft enkele maanden geleden onder druk van de G20 een overzicht gepubliceerd van ‘belastingparadijzen’ en landen die zich in het grijze gebied bevinden. Momenteel bevat ook de OECD lijst geen ‘belastingparadijzen’ meer, en wekelijks verdwijnen er landen van de grijze lijst omdat zij de wetgeving op uitwisseling van informatie aanpassen of informatie-uitwisselingsverdragen sluiten.

Maatregelen tegen belastingparadijzen

De vermelding als belastingparadijs in de lijst van belastingparadijzen juni 2000 of de lijst van ‘uncooperative’ belastingparadijzen in 2002 creëerde geen enkele internationale of nationale verplichting. Echter in praktijk werden deze zwarte lijsten herproduceert en opgenomen in de nationale wetgeving van verscheidene OECD leden. Vele landen hadden al maatregelen in te leven geroepen tegen het gebruik van belastingparadijzen.

Nationale zwarte lijsten van belastingparadijzen kunnen een variatie van maatregelen bevatten. Er kan een meldingsverplichting in het leven worden geroepen voor iedere transactie die wordt verricht naar jurisdicties die op de lijst vermeld staat, of er kunnen bronheffingen op worden gelegd op dergelijke transacties. Aftrekposten kunnen worden geweigerd indien het gaat om een betaling aan een belastingparadijs, en inwoners die verhuizen naar de genoemde landen kunnen in de belastingheffing betrokken blijven, zelfs wanneer alle banden met het geboorteland worden verbroken.

De economische consequenties die worden genomen tegen een belastingparadijs variëren, maar zijn in de meeste gevallen minder ernstig dan de schade dat het imago van het land oploopt.

Het imago van een Belastingparadijs

De kleur van de vlag van een land, de manier waarop een land wordt geportretteerd in films, tijdschriften of toneelstukken, of de eventuele aanwezigheid van palmbomen is voor een verstandige ondernemer niet relevant als het gaat om de keuze voor een bepaalde jurisdictie. Het probleem is dat ‘belastingparadijzen’ zich juist op de kaart spelen door zich bezig te houden met marketingcampagnes gericht op deze irrelevante factoren.

Op de vraag waarom in 2005 al meer dan 700.000 ondernemingen waren geregistreerd in Belize antwoordde een medewerker van het Caribische financiële diensten industrie: “Het is een merk, zoals Coca Cola”. Vaak weten mensen niet waarom ze voor een bepaalde jurisdictie kiezen, het is een bepaald idee dat ze bij een jurisdictie hebben.
Juist dit idee or reputatie van een jurisdictie is waarop landen als de Kaaiman eilanden, Liechtenstein en Jersey zich voornamelijk op richten met hun marketingcampagnes.

De internationale organisaties en de media gebruikt deze marketingstrategie exact andersom. Door middel van negatieve informatie en de publicatie van zwarte lijsten wordt het imago van de betreffende landen beschadigd. Terwijl de informatie evenals als in het eerste geval, vaak irrelevant is voor de aantrekkelijkheid van het ondernemingsklimaat.

Het gebruik van een belastingparadijs in uw belastingstrategie

Ondanks de stappen die reeds tegen belastingparadijzen zijn ondernomen, zijn belastingparadijzen nog uitstekend te gebruiken in uw belastingstrategie.
Nederland en België kennen geen zwarte lijsten (Nederland verscheen zelf in mei op een zwarte lijst van de Verenigde Staten en België op de grijze lijst van de OECD in april), maar kennen wel maatregelen die het gebruik van aantrekkelijke fiscaal klimaten beperkt.

Ondanks deze beperkingen kunnen zelfs kleine en middelgrote ondernemingen op verschillende manieren hun winsten verschuiven naar aantrekkelijke belastingklimaten. Met name binnen Europa zijn er vele mogelijkheden. Het Europees Hof van Justitie oordeelde in 2006 dat het ondernemers vrij staat om gebruik te maken van een laag belastingtarief in een ander EU-lidstaat, ook al is belastingontwijking het enige motief van de ondernemer.

Door de uitspraak van het Europees Hof van Justitie, welke is gebaseerd op het vrijheid van vestigingsbeginsel, worden nationale overheden aanzienlijk beperkt in het gebruik van antimisbruikmaatregelen, zoals het fraus legis-beginsel, bij het verschuiven van activiteiten naar ‘belastingparadijzen’.

Alles over belastingparadijzen is een bericht van:

Belastingontwijking is een vrijheid van een Europese ondernemer, en deze vrijheid dient niet beperkt te worden, ook al is duidelijk dat belastingontwijking de voornaamste reden is voor het gebruik van de buitenlandse onderneming of belastingstructuur.

Belastingontwijking toegestaan door Europees Hof is een bericht van: